Sąd Najwyższy rozstrzyga: Wspólnik dominujący w spółce z o.o. nie podlega ubezpieczeniom społecznym

Sąd Najwyższy 21 lutego 2024 r. w sprawie o sygn. akt: II UZP 8/23 wydał uchwałę, która może mieć istotne znaczenie dla przedsiębiorców prowadzących dwuosobowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Sąd rozpatrywał kwestię dotyczącą obowiązku ubezpieczeń społecznych ZUS dla wspólników, w sytuacji gdzie jeden ze wspólników ma np. 99% udziałów, a drugi wspólnik 1%.

Dotychczas ZUS konsekwentnie twierdził, że przy takiej dysproporcji udziałów, ta mniejsza wartość jest zbyt mała, a co za tym idzie udział drugiego wspólnika iluzoryczny. Powyższe przekładało się na twierdzenie, że mimo formalnego występowania dwóch wspólników, ZUS uznawał taki podmiot za spółkę jednoosobową. W takiej sytuacji wspólnik dominujący podlegał ubezpieczeniom społecznym (mimo, że formalnie był wspólnikiem w spółce wieloosobowej). Warto również dodać, że ZUS kwestionował status spółki jako dwuosobowej w różnych konfiguracjach udziałów np. gdy podział udziałów wynosił 90% do 10%.

Wracając do przedmiotowej uchwały Sąd Najwyższy podjął decyzję, która może w sposób istotny zmienić dotychczasową praktykę orzeczniczą – albowiem sądy w przeważającej większości przypadków przychylały się do argumentacji organu. Według uchwały, wspólnik dwuosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiadający 99 procent udziałów nie podlega ubezpieczeniom społecznym na zasadach obowiązujących osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Według składu orzekającego jest to konsekwencja ścisłej interpretacji art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 4 za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. jednoosobowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. W myśl uchwały w przypadku gdy spółka posiada dwóch wspólników, niezależnie od proporcji ich udziałów, wspólnikowi dominującemu nie będzie można przypisać statusu ,,wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością” w myśl art.8 ust. 6 pkt 4. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – więc nie znajdą zastosowania przepisy dotyczące obowiązkowych składek na ubezpieczenie.

Decyzje Sądu Najwyższego należy ocenić jak najbardziej pozytywnie. Taka interpretacja przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest zgoda z bezwzględnie obowiązującym artykułem 4 §1 ust. 3 Kodeksu spółek handlowych, który definiuje spółkę jednoosobową jako spółkę kapitałową, w której wszystkie udziały albo akcje należą do jednego wspólnika albo akcjonariusza.

Rozstrzygnięcie jest istotne dla wielu przedsiębiorców, w szczególności tych którzy są dotknięci obowiązkowymi składkami ZUS z tytułu posiadania większościowych udziałów w spółce. Natomiast nie spodziewam się nagłej zmiany podejścia ZUS, a przedsiębiorcy będą zmuszeni do zaskarżania ewentualnych niekorzystnych decyzji organu w tej kwestii i poddać rozstrzygnięcie pod ocenę sądu.