Jak wnieść skutecznie wadium?

Wykonawcy powinni pamiętać, że ustawa Prawo zamówień publicznych zawiera zamknięty katalog form wnoszenia wadium.

Zamawiający w przypadku zamówień o wartościach przekraczających tzw. progi unijne, określone w art. 11 ust. 8 ustawy Prawo zamówień publicznych [dalej u.p.z.p.], są zobowiązani do żądania wadium od wykonawców. Jeżeli wartość zamówienia jest jednak mniejsza niż kwoty określone w ww. przepisach to zamawiający mogą, wedle własnego uznania, wprowadzić obowiązek wniesienia wadium przez wykonawców lub z niego zrezygnować. Ustawodawca wprowadził jednak katalog zamknięty form, w jakich wykonawcy mogą wnosić wadium. Oznacza to, że zamawiający nie mają prawa modyfikować tego katalogu, przy czym jednocześnie wadium wniesione przez wykonawcę w formie niedopuszczonej ustawą powinno zostać uznane za niewniesione[1].

Formy wniesienia wadium

W myśl art. 45 u.p.z.p. wadium może być wnoszone w jednej lub kilku następujących formach:

1. pieniądzu,
2. poręczeniach bankowych lub poręczeniach spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, z tym że poręczenie kasy jest zawsze poręczeniem pieniężnym;
3. gwarancjach bankowych;
4. gwarancjach ubezpieczeniowych;
5. poręczeniach udzielanych przez podmioty, o których mowa w art. 6b ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 359 z późn zm.). W celu wyjaśnienia, warto dodać, że podmiotami tymi są przedsiębiorcy, podmioty działające na rzecz rozwoju gospodarczego, podmioty działające na rzecz zatrudnienia lub rozwoju zasobów ludzkich – którym Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości udzieliła pomocy finansowej przeznaczonej na powiększenie wyodrębnionego księgowo funduszu, z którego podmioty te udzielają poręczeń lub gwarancji spłaty kredytów lub pożyczek.

Moment wniesienia wadium

Wadium musi zostać wniesione przez wykonawcę przed upływem terminu składania ofert. Nie jest przy tym konieczne, aby zostało złożone wraz z ofertą. Samą skuteczność wniesienia wadium ocenia się w zależności od formy, w której wadium zostało wniesione.

W przypadku wadium noszonego w pieniądzu, powinno ono zostać wpłacone na rachunek bankowy wskazany przez zamawiającego. Za moment wniesienia wadium w pieniądzu uznaje się moment uznaniu na rachunku zamawiającego kwoty wadium[2].

W odniesieniu do wadium wnoszonego w formie dokumentu (np. gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej) decydującym momentem jest chwila fizycznego złożenia tego dokumentu przez wykonawcę u zamawiającego. Istotne jest przy tym, aby dokument ten był złożony w formie pisemnej (tj. w oryginale). W żadnym wypadku nie można utożsamiać momentu wniesienia wadium z jego ustanowieniem (tj. samym faktem jego istnienia np. zawarciem przez wykonawcę z bankiem umowy gwarancji bankowej). Warto również dodać, że gdy do podstawowego dokumentu wadium istnieją aneksy, to również one powinny zostać złożone u zamawiającego[3].

Skutki niewniesienia wadium

Zgodnie z dodanym do art. 89 ust. 1 nowelizacją z 22 czerwca 2016 r. pkt 7b u.p.z.p. zamawiający odrzuca ofertę wykonawcy w przypadku, gdy wadium nie zostało wniesione lub zostało wniesione w sposób nieprawidłowy, jeżeli zamawiający żądał wniesienia wadium. Należy dodać, że w poprzednim stanie prawnym skutkiem niewniesienia wadium było wykluczenie wykonawcy i dopiero w konsekwencji uznanie jego oferty za odrzuconą, a jednocześnie brak było sankcji za niewłaściwy sposób wniesienia wadium przez wykonawcę. Aktualnie, w przypadku gdy wykonawca wniesie wadium w pieniądzu np. bezpośrednio w kasie u zamawiającego, a nie zgodnie z art. 45 ust. 7 u.p.z.p. przelewem na rachunek bankowy wskazany przez zamawiającego – wykonawca naraża się na odrzucenie swojej oferty, ze względu na nieprawidłowe wniesienie wadium.