Obowiązek współdziałania zamawiającego z wykonawcą na gruncie nowego P.z.p.

Przepisem rozpoczynającym dział VII nowego P.z.p., w którym zakodowano regulacje dotyczące umów w sprawie zamówień publicznych, jest art. 431, wyrażający obowiązek współdziałania zamawiającego i wykonawcy przy realizacji kontraktu. Z jednej strony, powyższe, stanowi wyraz nowego spojrzenia na umowy w sprawie zamówień publicznych, a z drugiej ustanawia po stronie zamawiającego oraz wykonawcy określone obowiązki prawne.

Współdziałanie jako obowiązek prawny

W znaczeniu słownikowym, współdziałanie to „działanie wspólnie z kimś”, „przyczynianie się do czegoś razem z innymi czynnikami”[1].  W ujęciu prawnym pojęcie współdziałania na gruncie prawa cywilnego, zostało doprecyzowane m.in. orzeczeniami wydanymi na kanwie art. 354 § 2 K.c. Analiza orzecznictwa sądowego pozwala wskazać m.in., że:

1) „Wierzyciel ma ustawowy obowiązek (art. 354 § 2 K.c.) współdziałania z dłużnikiem przy wykonaniu zobowiązania, który zawiera w sobie obowiązek lojalności wobec kontrahenta, a więc powstrzymania się od wszystkiego, co byłoby przejawem naruszenia zasad uczciwości i słuszności w relacjach ukształtowanych w łączącym strony stosunku prawnym.” (wyrok SA w Warszawie z dnia 27 listopada 2018 r., V Aca 861/17),

2) „Artykuł 354 § 2 K.c. wyraża jedną z najbardziej ogólnych i podstawowych zasad prawa zobowiązań, zatem nie ma podstaw, aby w drodze wykładni prowadzić do zawężania jej zastosowania. Oczywiste jest zatem, że w zależności od okoliczności konkretnego przypadku wierzyciel w różnej postaci powinien współdziałać z dłużnikiem, aby dłużnik mógł wywiązać się z ciążącego na nim zobowiązania. Naruszenie tego obowiązku natomiast może w konkretnych okolicznościach zostać ocenione nie tylko jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, lecz również sprzeczne z prawem” (wyrok SN z dnia 19 kwietnia 2018 r., I CSK 765/17),

3) „Obowiązek współdziałania przy wykonywaniu zobowiązania obciąża zarówno dłużnika, jak i wierzyciela, każdy z nich zatem powinien baczyć na uzasadniony interes kontrahenta i nie czynić nic takiego, co by wykonanie zobowiązania komplikowało, hamowało lub udaremniało. Ten negatywny obowiązek spoczywa na wierzycielu zawsze, pozytywnego natomiast działania należy wymagać od wierzyciela jedynie wtedy, gdy wynika to z właściwości świadczenia lub umowy.”  (Wyrok SA w Krakowie z dnia 15 czerwca 2016 r., I Aca 346/16),

Współdziałanie na gruncie P.z.p.

Uwzględniając przytoczone orzeczenia, wyrażony w art. 431 nowego P.z.p. obowiązek można zobrazować naczelną zasadą etyczną w medycynie „po pierwsze nie szkodzić”. Wskazany przepis stanowi, przede wszystkim, podstawę do oczekiwania od drugiej strony minimalnego poziomu lojalności kontraktowej, przejawiającego się w zaniechaniu działań, które mogłyby negatywnie wpłynąć na realizację świadczeń i obowiązków kontraktowych. W niektórych przypadkach, z przywołanego przepisu, będzie można wywodzić nakaz aktywnego współdziałania zamawiającego z wykonawcą i vice versa.