Ziemski Biznes

Podwyższenie cen jednostkowych, a korzystniejsza oferta dodatkowa

Autor: Konrad Różowicz (partner / prawnik), Zuzanna Lecyk-Mazur (konsultant / radca prawny)
Udostępnij na Drukuj

Tryb podstawowy z fakultatywnym etapem negocjacyjnym generuje szereg wyzwań proceduralnych. Pytania pojawiają się m.in. w obszarze składania dodatkowych (zaktualizowanych) przedmiotowych środków dowodowych, na potwierdzenie, że oferta dodatkowa również spełnia wymagania wynikające z dokumentów zamówienia, czy przy okazji etapowania badania przymiotów rażąco niskiej ceny w ofertach. Wśród wspomnianych wątpliwości, pojawiają się również te, które dotyczą wprost oferty dodatkowej, a konkretnie tego w jakich sytuacjach można uznać ją za mniej korzystną niż oferta pierwotna.

Zakaz złożenia oferty mniej korzystnej

Stosownie do art. 296 ust. 2 P.z.p.:

  1. oferta dodatkowa zawiera nowe propozycje w zakresie treści oferty podlegającej ocenie w ramach kryteriów oceny ofert (wskazanych w zaproszeniu do negocjacji),
  2. oferta dodatkowa zastępuje ofertę pierwotną, w zakresie w jakim zawiera ona korzystniejsze propozycje w ramach każdego z kryterium oceny ofert wskazanego w zaproszeniu,
  3. oferta dodatkowa nie może być mniej korzystna w żadnym z kryteriów oceny ofert wskazanych w zaproszeniu do negocjacji, niż oferta pierwotna, pod rygorem jej odrzucenia.

Zasadniczo i niezależnie od tego czy w ramach realizacji zamówienia rozliczenie przybiera postać ryczałtową, czy kosztorysową, kluczowym i podstawowym kryterium oceny ofert pozostaje cena (łączna, sumaryczna). Zdecydowanie rzadziej poszczególne elementy cenowe stanowią przedmiot zatomizowanych kryteriów cenowych (np. cena za zakres podstawowy zamówienia oraz cena za zakres opcyjny czy ceny za poszczególne fazy realizacji zamówienia np. wg branż itd.). Innymi słowy, zasadniczo to cena łączna stanowi kryterium oceny ofert, o którym mowa w ww. przepisie.

Jak pokazuje praktyka orzeczenia, powyższe nie uchyla jednak wszelkich wątpliwości, dotyczących tego, czy oferta dodatkowa skalkulowana w oparciu o ceny jednostkowe wyższe niż przyjęte do kalkulacji oferty podstawowej, podlega odrzuceniu.

Ceny jednostkowe nie stanowią odrębnego kryterium oceny ofert

Izba w wyroku z dnia 3 czerwca 2025 r., KIO 1734/25, podkreśliła, że „nie zgadza się z interpretacją ww. przepisu zaprezentowaną przez Odwołującego i argumentacją, że nie tylko cena całkowita oferty powinna być nie mniej korzystna w ofercie dodatkowej, ale również poszczególne składowe tej ceny, w tym przypadku ceny jednostkowe z kosztorysu ofertowego. Izba zauważa, że art. 296 ust. 2 ustawy pzp wprost wskazuje, że oferta dodatkowa zawiera nowe propozycje w zakresie treści oferty podlegających ocenie w ramach kryteriów oceny ofert wskazanych przez zamawiającego w zaproszeniu do negocjacji. Nie ulega wątpliwości, że Zamawiający ustalił w postępowaniu, że negocjacje będą dotyczyły kryterium całkowitej ceny ofertowej a nie cen jednostkowych. Wykonawca był więc uprawniony w ramach ukształtowania nowych propozycji dokonać weryfikacji wyceny zamówienia za poszczególne prace z uwzględnieniem, że globalna cena oferty nie mogła być mniej korzysta od zaoferowanej poprzednio. (…) <korzystność>, o której mowa w art. 296 ust. 2 ustawy pzp może być rozpatrywana wyłącznie w kontekście kryteriów oceny ofert wskazanych w zaproszeniu do negocjacji. Jeśli Zamawiający zdecydowałby, że negocjacjom podlegać będzie i cena, i okres gwarancji, to mniej korzysta oferta dodatkowa byłaby wtedy, gdyby wykonawca zaoferował gorsze warunki cenowe bądź gorsze warunki gwarancyjne. (…) Kluczowym jest jednak, że przepis art. 296 ust. 2 ustawy pzp nie stanowi o sankcji odrzucenia oferty mniej korzystnej w świetle przewidywanych na etapie realizacji inwestycji zmian i ich ewentualnego wpływu na cenę całkowitą oferty, a wyłącznie w sytuacji złożenia oferty dodatkowej mniej korzystnej względem pierwotnej w którymś z kryteriów oceny ofert wskazanych w zaproszeniu do negocjacji (…)”.

Zbieżny pogląd Izba wyraziła w wyroku z dnia 18 kwietnia 2025 r., KIO 1155/25, uznając, że „<w przypadku, w którym zastosowano by dwa odrębne kryteria cenowe, np. dotyczące wynagrodzenia za dwa odrębne zakresy robót, to nie można by mieć wątpliwości, że oferta dodatkowa musi być nie mniej korzystna w każdym z tych obu kryteriów – niezależnie od ceny całkowitej, do której zsumują się wartości z obu tych pozycji>. Izba miała jednak na uwadze, że w przedmiotowym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego kryterium oceny ofert stanowiła cena łączna całej oferty. Wskazać należy, że Zamawiający miał możliwość ustanowienia kryteriów w postaci cen za poszczególne pozycje, jednak z tej możliwości nie skorzystał. Wolą Zamawiającego była ocena ofert na podstawie jednej ceny, tj. ceny łącznej danej oferty. W tych okolicznościach, literalne brzmienie art. 296 ust. 2 ustawy Pzp nie pozwala na badanie ofert pod względem każdej z cen jednostkowych zaoferowanych w kosztorysie, bowiem nie stanowią one kryterium oceny ofert. Badaniu podlega cena łączna, a ta ‎w przypadku Konsorcjum jest korzystniejsza od ceny zaoferowanej w ofercie złożonej ‎w odpowiedzi na ogłoszenie o zamówieniu.”

Także w wyroku z dnia 11 lipca 2023 r., KIO 1833/23, wyeksponowano, że „zakaz złożenia oferty dodatkowej mniej korzystnej dla zamawiającego ustawodawca odniósł do każdego z kryteriów oceny ofert wskazanych w zaproszeniu do negocjacji. Nie ulegało wątpliwości, że w zaproszeniu do negocjacji jako kryterium oceny ofert podlegające negocjacji zamawiający wskazał kryterium oceny ofert „cena”. Zgodnie natomiast z opisem tego kryterium zawartym w pkt 21.1 SWZ, przedmiotem oceny ofert w tym kryterium była całkowita cena ofertowa brutto ustalona przez wykonawcę. Biorąc pod uwagę to kryterium oceny ofert określone w SWZ nie ulegało wątpliwości, że oferta dodatkowa przystępującego okazała się pod tym względem korzystniejsza od oferty tego wykonawcy złożonej w odpowiedzi na ogłoszenie o zamówieniu. Przy wyrokowaniu Izba wzięła pod uwagę, że przepis art. 296 ust. 2 zd. 4 ustawy Pzp ma charakter sankcyjny i nie może podlegać rozszerzającej wykładni. (…)

Działania zmierzające do obejścia zakazu

Inżynieria cenami jednostkowymi, w szczególności w przypadku rozliczeń kosztorysowych, może prowadzić zarówno do dopuszczenia się deliktu nieuczciwej konkurencji, jak i obejścia zakazu wyrażonego w art. 296 ust. 2 P.z.p. Izba w wyroku z dnia 22 września 2022 r., KIO 2340/22, stanęła na stanowisku, zgodnie z którym „określenie <nie może być mniej korzystna> należy interpretować jako okoliczność, w której zamawiający, z uwagi na zaoferowanie nowych warunków, odniesie korzyść, a przynajmniej nie poniesie szkody, realizując zamówienie na tychże warunkach. Sytuacja zamawiającego nie może zatem ulec pogorszeniu w związku ze złożeniem i przyjęciem oferty dodatkowej. Wskazanych wyżej założeń nie gwarantuje proste przełożenie: <niższa cena ofertowa = oferta korzystniejsza>. Tego rodzaju sytuacja wymaga przeanalizowania w zależności od warunków danego postępowania.”

Podsumowanie

Zasadniczo naruszenie zakazu wyrażonego w art. 296 ust. 2 P.z.p. nastąpi wyłącznie poprzez zaoferowanie ceny łącznej w wyższej wysokości niż wynikająca z oferty pierwotnej. Nie można jednak – wyjątkowo i w warunkach skonkretyzowanego wykazania – całkowicie wykluczyć, że inżynieria cenami jednostkowymi, może zmierzać do obejścia zakazu wynikającego z wspomnianego przepisu. 


Sprawdź, co możemy
dla Ciebie zrobić

Obsługujemy biznes.
Precyzyjnie.

Zamówienia publiczne Zamówienia publiczne
  • wsparcie dla każdego podmiotu ubiegającego się i realizującego zamówienia publiczne
  • pomoc przy przygotowaniu oferty, sformułowaniu pytań do SWZ
  • udzielanie wyjaśnień na pytania zamawiającego
  • skompletowanie i złożenie dokumentów
  • reprezentacja przed KIO lub Sądem Zamówień Publicznych
  • wsparcie na etapie realizacji kontraktów publicznych
Dowiedz się więcej >>