autor: Konrad Różowicz, Zuzanna Lecyk-Mazur
Porównanie samooczyszczenia wykonawcy w aktualnym i nowym P.z.p.
Instytucja self-cleaningu, ściśle związana z weryfikacją podmiotową wykonawców oraz mechanizmem ich wykluczenia z postępowania, została wprowadzona do polskiego porządku prawnego ustawą z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych, obowiązującą od dnia 19 października 2014 r. Doznała ona modyfikacji na skutek wejścia w życie nowelizacji P.z.p. z dnia 22 czerwca 2016 r. Ewolucja wspomnianej instytucji nastąpiła również na gruncie nowego P.z.p.
Self-cleaning
Istotą self-cleaningu (samooczyszczenia) jest umożliwienie wykonawcy przekonania zamawiającego, że pomimo dopuszczenia się nagannych zachowań, sankcjonowanych eliminacją z postępowania, jest on podmiotem cechującym się rzetelnością a w efekcie realizacja przez niego zamówienia nie wpłynie negatywnie na świadczenie uzyskane przez instytucję zamawiającą. W praktycznym wymiarze zastosowanie omawianego instrumentu sanacyjnego polega na wykazaniu przez wykonawcę, że podjęte przez niego środki naprawcze są wystarczające dla uznania go za podmiot cechujący się rzetelnością. Przekonanie zamawiającego o posiadaniu przez wykonawcę tej cechy ma umożliwić drugiemu z wymienionych dalszy udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.
Ewolucja instytucji
|
|
Aktualne P.z.p. |
Nowe P.z.p. |
|
Pozytywny zakres zastosowania instytucji (przesłanki wykluczenia, które mogą zostać wyłączone przez samooczyszczenie) |
Skazanie za przestępstwo (art. 24 ust. 1 pkt 13 i 14 P.z.p.) |
Skazanie za przestępstwo (art. 108 ust. 1 pkt 1 i 2 nowego P.z.p.) |
|
Wprowadzenie zamawiającego w błąd (art. 24 ust. 1 pkt 16 i 17 P.z.p.) |
Wprowadzenie zamawiającego w błąd (art. 109 ust. 1 pkt 8 i 10 nowego P.z.p.) |
|
|
Bezprawne wpływanie na zamawiającego (art. 24 ust. 1 pkt 18 P.z.p. |
Bezprawne wpływanie na zamawiającego (art. 109 ust. 1 pkt 9 nowego P.z.p.) |
|
|
Udział w przygotowaniu postępowania (art. 24 ust. 1 pkt 19 P.z.p.) |
Zaangażowanie w przygotowanie postępowania (art. 108 ust. 1 pkt 6 nowego P.z.p.) |
|
|
Zawarcie porozumienia antykonkurencyjnego (art. 24 ust. 1 pkt 20 P.z.p.) |
Zawarcie porozumienia antykonkurencyjnego (art. 108 ust. 1 pkt 5 nowego P.z.p.) |
|
|
Otwarcie likwidacji/ogłoszenie upadłości (art. 24 ust. 5 pkt 1 P.z.p.) |
Otwarcie likwidacji/ogłoszenie upadłości (art. 109 ust. 1 pkt 4 nowego P.z.p.) |
|
|
Zawinione naruszenie obowiązków zawodowych (art. 24 ust. 5 pkt 2 P.z.p.) |
Zawinione naruszenie obowiązków zawodowych (art. 109 ust. 1 pkt 5 nowego P.z.p.) |
|
|
Pozostawanie z zamawiających w relacjach zagrażających bezstronności zamawiającego (art. 24 ust. 5 pkt 3 P.z.p.) |
Konflikt interesów (art. 109 ust. 1 pkt 6 nowego P.z.p) |
|
|
Niewykonanie lub nienależyte wykonanie zamówienia (art. 24 ust. 5 pkt 4 P.z.p.) |
Niewykonanie lub nienależyte wykonanie zamówienia (art. 109 ust. 1 pkt 7 nowego P.z.p.) |
|
|
Skazanie za wykroczenia (art. 24 ust. 5 pkt 5 i 6 P.z.p.) |
Naruszenie obowiązku w dziedzinie ochrony środowiska, prawa socjalnego lub prawa pracy (art. 109 ust. 1 pkt 2 lit b nowego P.z.p. i art. 109 ust. 1 pkt 3 nowego P.z.p.) |
|
|
Wydanie decyzji o naruszeniu obowiązków w zakresie prawa pracy, ochrony środowiska lub przepisów o zabezpieczeniu społecznym (art. 24 ust. 5 pkt 7 P.z.p.) |
Naruszenie obowiązku w dziedzinie ochrony środowiska, prawa socjalnego lub prawa pracy (art. 109 ust. 1 pkt 2 lit c nowego P.z.p.) |
|
|
|
Naruszenie obowiązku w dziedzinie ochrony środowiska, prawa socjalnego lub prawa pracy kwalifikowane jako przestępstwo (art. 109 ust. 1 pkt 2 nowego P.z.p. lit a i art. 109 ust. 1 pkt 3 nowego P.z.p.) |
|
|
Naruszenie obowiązków podatkowych lub zusowskich – innych niż wskazane w art. 24 ust. 1 pkt 15 P.z.p. (art. 24 ust. 5 pkt 8 P.z.p.) |
|
|
|
Negatywny zakres zastosowania |
Self-cleaningu nie stosuje się, jeżeli wobec wykonawcy, będącego podmiotem zbiorowym, orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz ubiegania się o udzielenie zamówienia oraz nie upłynął określony w tym wyroku okres obowiązywania tego zakazu (art. 24 ust. 8 P.z.p.) |
Brak zastosowania instytucji self-cleaning wobec przesłanki zakodowanej w art. 108 ust. 1 pkt 4 nowego P.z.p.) |
|
Sposób skorzystania z samooczyszczenia |
Przedstawienie dowodów na to, że podjęte środki są wystarczające go wykazania rzetelności, w szczególności udowodnienie naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem lub przestępstwem skarbowym, zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę lub naprawienie szkody, wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego oraz współpracę z organami ścigania oraz podjęcie konkretnych środków technicznych, organizacyjnych i kadrowych, które są odpowiednie dla zapobiegania dalszym przestępstwom lub przestępstwom skarbowym lub nieprawidłowemu postępowaniu wykonawcy (art. 24 ust. 8 P.z.p.) |
Wykonawca nie podlega wykluczeniu, jeżeli udowodni zamawiającemu, że spełnił łącznie następujące przesłanki: 1) naprawił lub zobowiązał się do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, wykroczeniem lub swoim nieprawidłowym postępowaniem, w tym poprzez zadośćuczynienie pieniężne; 2) wyczerpująco wyjaśnił fakty i okoliczności związane z przestępstwem, wykroczeniem lub swoim nieprawidłowym postępowaniem oraz spowodowanymi przez nie szkodami, aktywnie współpracując odpowiednio z właściwymi organami, w tym organami ścigania, lub zamawiającym; 3) podjął konkretne środki techniczne, organizacyjne i kadrowe, odpowiednie dla zapobiegania dalszym przestępstwom, wykroczeniom lub nieprawidłowemu postępowaniu, w szczególności: a) zerwał wszelkie powiązania z osobami lub podmiotami odpowiedzialnymi za nieprawidłowe postępowanie wykonawcy, b) zreorganizował personel, c) wdrożył system sprawozdawczości i kontroli, d) utworzył struktury audytu wewnętrznego do monitorowania przestrzegania przepisów, wewnętrznych regulacji lub standardów, e) wprowadził wewnętrzne regulacje dotyczące odpowiedzialności i odszkodowań za nieprzestrzeganie przepisów, wewnętrznych regulacji lub standardów |
|
Decyzja o wykluczeniu |
Wykonawca nie podlega wykluczeniu, jeżeli zamawiający, uwzględniając wagę i szczególne okoliczności czynu wykonawcy, uzna za wystarczające dowody przedstawione na podstawie art. 24 ust. 8 P.z.p. (art. 24 ust. 9 P.z.p.) |
Zamawiający ocenia, czy podjęte przez wykonawcę czynności, o których mowa w art. 110 ust.2 nowego P.z.p., są wystarczające do wykazania jego rzetelności, uwzględniając wagę i szczególne okoliczności czynu wykonawcy. Jeżeli podjęte przez wykonawcę czynności, o których mowa w art. 110 ust. 2 nowego P.z.p., nie są wystarczające do wykazania jego rzetelności, zamawiający wyklucza wykonawcę
|
Uzasadnienie zmian
W uzasadnieniu projektu zmian wskazano, że „Regulacja dotycząca samooczyszczenia została doprecyzowana. Uwzględniając wskazówki zawarte w motywie 102 dyrektywy klasycznej, podano przykładowe środki organizacyjne i kadrowe służące samooczyszczeniu, takie jak zerwanie wszelkich powiązań z osobami lub podmiotami odpowiedzialnymi za nieprawidłowe postępowanie wykonawcy, zreorganizowanie personelu, wdrożenie systemu sprawozdawczości i kontroli, utworzenie struktury audytu wewnętrznego do monitorowania przestrzegania przepisów, wewnętrznych regulacji lub standardów, a także wprowadzenie wewnętrznych regulacji dotyczących odpowiedzialności i odszkodowań za nieprzestrzeganie przepisów, wewnętrznych regulacji lub standardów.” (Uzasadnienie rządowego projektu ustawy – Prawo zamówień publicznych, druk nr 3624, s. 38).
Sprawdź, co możemy
dla Ciebie zrobić
Obsługujemy biznes.
Precyzyjnie.
- wsparcie dla każdego podmiotu ubiegającego się i realizującego zamówienia publiczne
- pomoc przy przygotowaniu oferty, sformułowaniu pytań do SWZ
- udzielanie wyjaśnień na pytania zamawiającego
- skompletowanie i złożenie dokumentów
- reprezentacja przed KIO lub Sądem Zamówień Publicznych
- wsparcie na etapie realizacji kontraktów publicznych