Wykazanie równoważności oferowanych rozwiązań

Wykazanie równoważności oferowanych rozwiązań spoczywa na wykonawcy. Podołanie temu wymogowi, wymaga uwzględnienia zarówno aspektów merytorycznych, jak i formalnych, wynikających z przepisów P.z.p., jak i uszczegółowionych postanowieniami dokumentów zamówienia.

Dopuszczalność rozwiązań równoważnych

Obowiązek dopuszczenia rozwiązań równoważnych, zarówno na gruncie przepisu art. 99 ust. 5 i 6 P.z.p., jak i art. 101 ust. 4 P.z.p., stanowi konsekwencję wkomponowanego w przyjętą przez zamawiającego metodę opisu przedmiotu zamówienia, wymiaru ograniczenia konkurencji. Zarówno opisanie przedmiotu zamówienia poprzez wskazanie znaków towarowych, patentów lub pochodzenia, źródła lub szczególnego procesu, który charakteryzuje produkty lub usługi dostarczane przez konkretnego wykonawcę (dalej idąca limitacja konkurencji), jak i poprzez odniesienie do norm, ocen technicznych, specyfikacji technicznych i systemów referencji technicznych, o których mowa w art. 101 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 (limitacja konkurencji w mniejszym stopniu), prowadzi do potencjalnego ograniczenia konkurencji, względem sytuacji w której dokonano by opisu funkcjonalnego. W obu przypadkach zamawiający zobowiązany jest dopuścić zastosowanie rozwiązań równoważnych i wyraźnie to zastrzec (art. 99 ust. 5 i art. 101 ust. 4 P.z.p.). Dodatkowo w pierwszym spośród ww. przypadków, zamawiający zobowiązany jest wskazać w opisie przedmiotu zamówienia kryteria stosowane w celu oceny równoważności (art. 99 ust. 6 P.z.p.).„Wymogi co do równoważności produktów winny być podane w sposób przejrzysty i jasny, tak, aby z jednej strony zamawiający mógł w sposób jednoznaczny przesądzić kwestię równoważności zaoferowanych produktów, z drugiej zaś strony, aby wykonawcy przystępujący do udziału w postępowaniu przetargowym mieli jasność co do oczekiwań zamawiającego w zakresie właściwości istotnych cech charakteryzujących przedmiot zamówienia.” (wyrok KIO z dnia 10 stycznia 2019 r., KIO 2638/18).Zabieg ten ułatwia wykonawcom zidentyfikowanie przestrzeni równoważności.

Wykazanie równoważności pod rygorem odrzucenia oferty

Zamawiający nie może odrzucić oferty wykonawcy, jeżeli wykazane nią będzie zaoferowanie rozwiązania równoważnego. Każdorazowo wykazanie równoważności musi nastąpić na etapie składania ofert.

Izba w wyroku z dnia 8 maja 2025 r., KIO 1435/25, podkreśliła, że:

„wykonawca powołujący się na rozwiązania równoważne — zgodnie z art. 30 ust. 5 ustawy Pzp (aktualnie art. 101 ust. 5 — przyp. red.) — ma obowiązek wykazać, że oferowane przez niego dostawy, usługi lub roboty budowlane spełniają wymagania określone przez zamawiającego. Izba równocześnie przypomniała, że to na wykonawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zamawiającemu, że oferowane przez tego wykonawcę rozwiązanie jest faktycznie rozwiązaniem równoważnym w odniesieniu do przedmiotu zamówienia opisanego przez zamawiającego. Podobne stanowisko Izba prezentowała już wcześniej, m.in. w Wyroku z dnia 23 kwietnia 2015 r., w którym wskazała, że zgodnie z art. 30 ust. 5 p.z.p. wykonawca, który powołuje się na rozwiązania równoważne opisywanym przez zamawiającego, jest zobowiązany wykazać, że oferowane przez niego dostawy, usługi lub roboty budowlane spełniają wymagania określone przez zamawiającego. Zatem, to na wykonawcy spoczywa ciężar wykazania spełniania wszystkich wymaganych parametrów. Stanowisko to Izba utrwaliła również w swoim Wyroku z dnia 2 września 2021 r., sygn. akt KIO 2266/21, w którym stwierdziła, że wykonawcy powinni rozważnie przygotować się do oferowania rozwiązań równoważnych, gdyż to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek dowodowy w postaci wykazania, że oferowany przez niego produkt odpowiada wymaganiom stawianym przez zamawiającego. Natomiast etapem, na którym należy sprostać temu obowiązkowi, jest postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego. Brak podołania obowiązkowi wykazania równoważności powoduje brak możliwości przyjęcia, że oferta spełnia wymagania warunków zamówienia i stanowi podstawę do jej odrzucenia na kanwie art. 226 ust. I pkt 5 p.z.p.”.

Terminu właściwego do wykazania równoważności, nie modyfikuje zastrzeżenie przez zamawiającego – w dokumentach zamówienia – uprawnienie do uzupełnienia przedmiotowych środków dowodowych. Izba w wyroku z dnia 22 października 2024 r., KIO 3579/24, podkreśliła, że:

„żądanie złożenia przedmiotowych środków dowodowych w rozumieniu art. 107 Pzp na wezwanie zamawiającego nie ma wpływu na konieczność identyfikacji treści oferty już na moment jej złożenia, tj. do upływu terminu składania ofert. Kluczowe znaczenie ma bowiem to, jaki jest charakter informacji zawartych w tych dokumentach, a nie to, jak zostały one sklasyfikowane przez zamawiającego. Zdaniem Izby niewątpliwie żądane przez zamawiającego karty katalogowe oferowanych urządzeń w zakresie w jakim dotyczyły konieczności wykazania równoważności oferowanych rozwiązań z warunkami zamówienia stanowiły treść oferty, a informacje te nie podlegały uzupełnieniu po upływie terminu składania ofert. Oceny tej nie zmienia okoliczność, iż Zamawiający przewidział w ogłoszeniu o zamówieniu możliwość uzupełnienia przedmiotowych środków dowodowych na podstawie art. 107 ust. 2 Pzp, bowiem wskazany przepis nie dotyczy informacji tworzących treść oferty. Postanowienia dokumentów zamówienia przewidujące wezwanie do uzupełnienia przedmiotowych środków dowodowych w sytuacji, gdy nie zostały one złożone wraz z ofertą należy interpretować z uwzględnieniem zasady niezmienności treści oferty. Zamawiający nie ma podstaw wezwać wykonawcy do uzupełnienia przedmiotowych środków dowodowych, jeżeli z treści oferty nie wynika, jaki sprzęt czy produkt wykonawca zaoferował.”

W przypadku, o którym mowa w art. 99 ust. 5 i 6 P.z.p., wykazanie równoważności nastąpić powinno poprzez odniesienie się do wszystkich kryteriów równoważności i wykazanie, że zaoferowane rozwiązanie spełnia je co najmniej w stopniu wymaganym przez zamawiającego. Z kolei, w sytuacji odpowiadającej okolicznością wskazanym w art. 101 ust. 4 P.z.p., nieodzowne jest udowodnienie w ofercie, w szczególności za pomocą przedmiotowych środków dowodowych, o których mowa w art. 104 – 107 P.z.p., że proponowane rozwiązania w równoważnym stopniu spełniają wymagania określone w opisie przedmiotu zamówienia. Wykonawca, oprócz ciężaru dowodowego, obarczony jest również koniecznością prawidłowej identyfikacji aspektów istotnych dla wykazania równoważności, mając na względzie ustanowione wymagania, jak również cel i przedmiot zamówienia.